Çerçeve(Frame) ile Şema(Schema) arasındaki ilişki üzerine

 

2021 Sep Çerçeve(Frame) ile Şema(Schema) arasındaki ilişki üzerine

 

Gerçekliği tecrübe edişimiz mükemmel değil. Gerçekliğin ne olduğuna dair yanlış algılarımız olabilir. Gerçekliği olduğu gibi algılamadığımızı anlamak gerçekten önemlidir. Beynimiz, arzularımızı veya beklentilerimizi karşılamak ve insan olarak sınırlarımızı telafi etmek için biz farkına varmadan gerçeklik algımızı eğip büker. Ve geçmiş deneyimlerimizi kullanarak bilinçli olmayan boşlukları doldururlar. Yanılsamalar, zihnimizdeki fizyolojik veya psikolojik çerçevelerden kaynaklanır.

 

Çerçeveler ve şemalar, beynimizin işleyişinde temel unsurlar olarak bulunur. Çerçeveleri ve şemaları açıklayan birçok metin var. Bunları incelediğimde, konu bir bilgisayar sistem mimarisi bakış açısıyla incelendiği takdirde daha iyi bir kavrayışa ulaşılabileceğini fark ettim. Örneğin, Michael Lee Wood, Dustin S. Stoltz, Justin Van Ness ve Marshall A. Taylor, “Şemalar ve Çerçeveler” adlı makalelerinde çerçeveyi şu şekilde tanımlamaktadır:

 

“Çerçeveler, kısmen belirli şema kümelerini harekete geçirerek bireylerden belirli tepkiler uyandıran (bedenler ve ayarlar dahil) maddi nesnelerin durumsal topluluklarıdır.” [1]

“Frames are situational assemblages of material objects (including bodies and settings) that evoke certain responses from individuals, in part by activating particular sets of schemas.” ^[1]

 

Bilgisayar mimarisi açısından:

1- Çerçeve, bir koşul oluşturan nesnelerin bir koleksiyonudur.

2- Çerçeve bir tetikleyicidir

3- Çerçeve, çerçevenin koşulu yerine getirildiğinde bir bağlamı (bir partisyonu hazırlar) ve içindeki bir şemayı (bir nesneyi deploy eder) tetikler

 

Bir çerçeve, bir kimliği/nesneyi tetikleyebilir. Örneğin, bir öğretmen çerçevesi, bir kişi nesnesinden anlamsal olarak miras alınan ve ilgili örneklemeye “öğretmenlerim” vb. sahip olabilen bir öğretmen nesnesini instantiate edebilir, vb.

 

Örnek bir etkileşim olarak (person, bends his head, your teacher) ---> return his salute.

1-       If a person bends his head when looking at you

2-       If you know that person is your teacher

3-       You return his salute

Çok kabaca şu olaylara neden olur:

1-        (an event frame is triggered)--->respond schema

2-       (respond schema:what action) ===> visualFrame

3-       visualFrame --->  personOBJ                  

4-       (personOBJ ===> whoFrame )

5-       (whoFrame ===> myteacherOBJ )

6-       visualFrame ===>  doesWhatOBJ

7-       doesWhatOBJ --->behaviourOBJ

8-       behaviourOBJ:giveSaluteMETHOD

 

 

               

Burada visualFrame hem personOBJ'yi hem de doWhatOBJ'yi tetikler. Karşılığında bu nesnelerin her ikisi de kimin ve neyin yanıt verdiğini bulmak için çerçeveleri çağırır. Bu, çerçevelerden , başarı veya başarısızlıkla sınırlı bir LOOP davranışı gerektirir.

 

Bir çerçeve nasıl yürütülür?

Bir çerçeve, durumunu tekrar tekrar kontrol eden bir döngü eyleminin parçası haline gelir. Bir çerçeve konuşlandırıldığında, çerçeve koşulu şu koşulun sağlandığı ana kadar tekrarlı olarak kontrol edilir:

1- başarı ile bitirilip yerine getirilir

2- mevcut verilerin sonuna kadar başarısız olur

3- belirli bir sürenin dolmasına rağmen çalışmaz

4- daha yüksek öncelikli bir çerçeve veya görev devreye alınması gerekir. Bu, ya geçerli çerçeveyi iptal eder ya da uykuya geçmesine neden olur - bir bekleme koşulu.

 

Bir çerçeve aynı anda birden fazla çalışamaz.

1-      Rabbit-duck illusion ^[2]

 2- İki farklı hayvan görebilirsiniz ama ikisini aynı anda göremezsiniz.

3- Pratik yaparsanız, her ikisini de bir resmin yarı hayvanları olarak görebilirsiniz, ancak tamamen aynı anda değil..

 

Aynı anda birden fazla çerçeve çalışabilir.

1-Araba kullanmak, otomatik işlemlerle çağrılan birçok çerçeve kullanır.

2-Otomobil sürerken müzik dinlerseniz VisualFrame aniden tepki vermenize neden olabilir.

 

Otomatik olarak yerleştirilen yerleşik çerçeveler (görsel çerçeveler) ve manuel veya otomatik olarak dağıtılan (yürüme, yemek yeme) öğrenilmiş çerçeveler (sürüşle ilgili) vardır.

 

Teyakkuz/önlem vb. ilgili bağlamlarda konuşlandırılan çerçevelerdir. Bu çerçeveler, acil durumun karakterine göre tetiklenebilecek bir içerik veya nesne bölümü hazırlar. Bir bağlam, sürekli olarak yinelenen bir döngü ile içindeki nesneler/yöntemlerle ilgili çerçeveleri sağlar.

 

“Çerçeveler, bireysel aktörlerin sahip olduğu açıkça belirgin muhakemesel nesnelerdir; onlar bireylerin yaşam alanlarındaki olayları "yerleştirmelerini, algılamalarını, tanımlamalarını ve etiketlemelerini" sağlayan ve “sürekli muhakeme, yorumlama ve sunum kalıpları. . . sembol işleyicilerin rutin olarak söylemi organize ettiği 'yorum şemaları'dır” [3]

 

Çerçevelerin kendileri nesnelerdir, dolayısıyla yorumlayıcı şemalardır. Ama çerçeve dediğimizde büyük ihtimalle bir örneğinden bahsediyoruz. Çerçeve nesnesi “çerçeve modelleri” olarak adlandırılır ve ilgili çerçeveler bunun örnekleridir. Çerçeveler yorumlayıcı şemalardır. Çerçeveler ve şemalar nesnelerin örnekleridir, dolayısıyla her ikisinin de öznitelikleri ve yöntemleri vardır. Ancak çerçeveler çok daha sabit ve özel karaktere sahiptir. Örneğin, bir nesnenin içinde birçok koleksiyona sahip olabileceği halde çerçevenin kendi  tetiklenme koşulunu tanımlayan yalnızca bir koleksiyonu vardır. Oysa bir şemada birçok ilgili koleksiyon olabilir.

Çerçeveler, şemalardan veya normal nesnelerden farklı bir yerde bulunacaktır. Çerçeveler bir döngü içinde sürekli olarak denenir oysa özyineleme(recursion) durumu dışında bir şema bir kez çalıştırılır. Bu, çerçevelerin Thalamus gibi bir yerde konuşlandırılması/yerleştirilmesi olasılığına yol açarken, şemalar dış kortekste bulunabilir???. Ancak beynin farklı işleyen bölümleri tarafından konuşlandırıldıkları/kontrol edildikleri kesindir. Bunun, nesnel testler tarafından denenmesi gereken bir düşüncedir.

 

REFERENCES:

[1] Michael Lee Wood, Dustin S. Stoltz, Justin Van Ness, and Marshall A. Taylor, “Schemas and Frames”,

Sociological Theory 2018, Vol. 36(3) 244–261 © American Sociological Association

[2] rabbit-duck illusion, https://en.wikipedia.org/wiki/Rabbit%E2%80%93duck_illusion

[3] Snow, David A., E. Burke Rochford, Steven K. Worden, and Robert D. Benford. “Frame Alignment

Processes, Micromobilization, and Movement Participation.” 1986 American Sociological Review 51(4):464-81.

On the relation of frame and schema

 

On the relation of frame and schema

 

Our experience of reality is not perfect.  We may have misperceptions of reality.  It’s really important to understand we’re not perceiving reality, Our brains unconsciously bend our perception of reality to meet our desires or expectations and compensate our limits as humanbeings. And they fill in gaps using our past experiences.  Illusions are caused by frames in our minds, either physiological or psychological. 

 

Frames and schemata are found to be basic elements in the operation of our brains.  There are many texts that explain frames and schemata.  When I studied them I noticed a better understanding may easily be achieved if the subject is studied with the view of a computer system architecture.  For example in their article “Schemas and Frames”,  Michael Lee Wood, Dustin S. Stoltz, Justin Van Ness, and Marshall A. Taylor define frame as:

 

“Frames are situational assemblages of material objects (including bodies and settings) that evoke certain responses from individuals, in part by activating particular sets of schemas.” ^[1]

 

In computer architecture terms:

1-       Frame is a collection of objects that form a condition

2-       Frame is a trigger

3-      Frame triggers (prepares a partition) a context and (deploys an object) a schema in it when the frame’s condition is fulfilled

                                  

A frame may trigger an identity/an object.  For example a teacher frame may deploy a teacher object which is semantically inherited from a person object and may have related instantiation as “my teachers” etc.

 

For example an interaction of (person, bends his head, your teacher) ---> return his salute.

1-       If a person bends his head when looking at you

2-       If you know that person is your teacher

3-       You return his salute

May cause events very roughly:

1-        (an event frame is triggered)--->respond schema

2-       (respond schema:what action) ===> visualFrame

3-       visualFrame --->  personOBJ                  

4-       (personOBJ ===> whoFrame )

5-       (whoFrame ===> myteacherOBJ )

6-       visualFrame ===>  doesWhatOBJ

7-       doesWhatOBJ --->behaviourOBJ

8-       behaviourOBJ:giveSaluteMETHOD

 

 

               

Here visualFrame triggers both the personOBJ and the doesWhatOBJ.         In return both of these objects call frames to find who and what answers.  This requires a LOOP behaviour from the frames limited with success or failure.

 

How is a frame executed?

A frame becomes part of a loop action which checks its condition repeatedly.  When a frame is deployed the frame condition is iteratively checked till

1-       it is fulfilled with success

2-       it fails till the end of available data

3-       a certain time expires

4-       a higher priority frame or task has to be deployed.  This will either cancel the current frame or causes it to sleep – a wait condition.

 

A frame can not work more than once in the same moment. 

1-      Rabbit-duck illusion ^[2]

2-      You can see two different animals but you cannot see both of them concurrently

3-      If you practice you may see both as half animals of a picture but not completely concurrently.

 

More than one frame may work at the same time.

                1-Driving a car uses many frames that are called by automatic processes. 

                2-You may listen to music at the same time when suddenly your visualFrame causes you to react.

 

There are builtin frames that are deployed automatically (visual frames) and there are learned frames (driving related) that are deployed manually or automatically(walking, eating).

 

Vigilance/precaution etc. are frames that are deployed in relevant contexts.  These frames prepare a context or prepare a partition of objects that may be triggered according to the character of emergency.  A context provides the frames related to objects/methods in it by a continuously iterated loop.

 

“Frames are explicitly cognitive objects that individual actors possess; they are “‘schemata of interpretation’

that enable individuals ‘to locate, perceive, identify, and label’ occurrences within their life space

and “persistent patterns of cognition, interpretation, and presentation . . . by which symbol-handlers routinely organize discourse” ^[3]

 

Frames themselves are objects hence they are interpretetive schemas.  But when we say frame most likely we mention an instance of it.  The frame object is named as “ models of frames” and the related frames are instances of it.  Frames are interpretative schemata.  Frames and schemata are instances of objects, so they both have attributes and methods.  But frames have much more fixed and dedicated character.  For example they have only one collection which defines their condition where as an object may have many collections in it. And a schema may have many related collections in it.

 

Frames shall reside in a different location than schemata or normal objects.  They are continuously checked in a loop where as a schema is deployed once except in the case of recursion.  This leads to the possibility that frames may be deployed/located in somewhere such as Thalamus whereas schemata may reside in outer cortex???.  But it is certain that they are deployed/controlled by different functioning parts of the brain.  This remains to be inspected by objective tests.

 

REFERENCES:

[1] Michael Lee Wood, Dustin S. Stoltz, Justin Van Ness, and Marshall A. Taylor, “Schemas and Frames”,

Sociological Theory 2018, Vol. 36(3) 244–261 © American Sociological Association

[2] rabbit-duck illusion, https://en.wikipedia.org/wiki/Rabbit%E2%80%93duck_illusion

[3] Snow, David A., E. Burke Rochford, Steven K. Worden, and Robert D. Benford. “Frame Alignment

Processes, Micromobilization, and Movement Participation.” 1986 American Sociological Review 51(4):464-81.

Emniyet Çerçeveleri

Emniyet Çerçeveleri

 

Başımıza gelebilecek güzel şeyler insanın hayal gücü ile sınırlıdır. Olabilecek kötü şeyler ise sınırsızdır. 1990'larda Orta Amerika'da bir uçak kazasını hatırlıyorum. Uçak havada patladı, yolcular yandı ve Karayip denizine binlerce metre düştü ve sonra köpekbalıkları kalanları yedi. Rhein radarındaki ATC sisteminin bakımında çalışırken, ‘olabilecek kötü şeylerin hiç bir sınırı yok’ diye düşünürdüm.

 

Kötülüğün nedeni bilinmemesidir. Beklentileri neyin boşa çıkaracağı bilinmez... Burada anahtar kelime 'beklenti'. İnsanoğlu bilinmeyenin üstesinden gelmek için beceriler geliştirmiştir. Bunlar  "GÜVENLİK ÇERÇEVELERİ" dir.

 

Farkındalık, uyanıklık, tetiklik, gözüaçıklık, tedbir, teyakkuz emniyetle ilgili çerçeveleri tanımlayan kelimelerden bazılarıdır. Önlem, teyakkuz ve uyanıklık, büyük sistemlerin güvenliği ile doğrudan ilgili olan üç çerçevedir.

 

Çerçeveler, kısmen belirli şema kümelerini harekete geçirerek bireylerden belirli tepkiler uyandıran (gövdeler ve ayarlar dahil) maddi nesnelerin durumsal topluluklarıdır. Çerçeve, bir nesneler kümesi, bir nesneler topluluğudur. Bu nesneler, basit maddi nesneler veya soyut olgular olabilir.

 

'Çerçeve' kelimesinin en basit anlamı, bu şeyin içini ve dışını tanımlayan bir sınırı ifade eder. Kümeler veya koleksiyonlar, kendilerine ait olan bir grup öğeyi tanımlar. Bir öğe bir koleksiyona aitse, bu o öğenin söz konusu koleksiyonun içinde olduğu anlamına gelir.

 

Koleksiyonlar veya setler, öğeleri açıkça listelemek yerine, öğelerin özelliklerini tanımlayabilir.  Öğeler yalnızca maddi nesneler değil, belirli niteliklere ve işlevlere sahip örneğin 'itfaiyeci' gibi gerçek nesneler olabilir. İşlevleri, yürüttüğü komut dosyalarıdır. Bir set/koleksiyon oluşturmanın kuralı herhangi bir şey olabilir. Belirli bir öznitelik veya komut dosyası, bir kümenin/koleksiyonun oluşturma kuralı da olabilir.

 

Polimorfizm "birçok form" anlamına gelir ve kalıtım yoluyla birbiriyle ilişkili birçok sınıfımız olduğunda ortaya çıkar. Örneğin elma ağacı, armut ağacı ve çam ağaçlarının hepsi ağaçtır. Bu üç ağaç, ağaç sınıfının polimorfizmine aittir.  Polimorfizm, polimorfik nesnelerin tüm ağaçlarda ortak olan niteliklere veya komut dosyalarına/yöntemlere sahip olduğunu ima eder.  Her üçünde bir gövde ve kollar vs. vardır.

Çerçeveleri oluşturan koleksiyonlar/kümeler, polimorfik bir ailenin belirli niteliklerini veya komut dosyalarını dahil etmek şeklinde bir oluşturma kuralına sahip olabilir. Örneğin, bir ormanda yürürken sadece etrafınızdaki ağaç gövdelerini göreceğinize karar verin. Sadece ağaçların gövdelerinin gözünüze çarptığını fark edeceksiniz. Bu, araba kullanırken sadece arabanızın muhtemel yolunun yakın görüş alanında ortaya çıkan yayaları görmenizle aynı olgudur.  Bunun nedeni, riskli yayalara karşı bir 'güvenlik çerçevesi' kurmuş olmanızdır.

 

Sürüş sırasında aniden öndeki aracın alışılmadık bir şey yaptığı gerçeğiyle uyanabilirsiniz.  Bunun nedeni, daha önce bir 'güvenlik çerçevesi', önceki eğitim veya deneyime dayalı bir beceri oluşturmuş olmanızdır.

 

Bir çerçeve otomatik/bildirimsiz veya kasıtlı/bildirimli olabilir. Bir bildirim çerçevesi oluşturan park etme kriterlerinizle bilinçli olarak uygun bir park yeri seçebilirsiniz.

 

Önlem, teyakkuz ve uyanıklık gibi “güvenlik çerçevelerine” geri dönersek; tüm bu güvenlik çerçeveleri belirli koşullar tarafından tetiklenecek şekilde oluşturulmuştur. Sorun şu ki, bu koşullar ya tanımlanmadı ya da bilinmiyor. Bu çerçevelerin öğeleri, polimorfizme göre sözde koşulları veya koşul bölgelerini içerebilir. Bu koşullar, genel güvenlik kurallarından yukarıdaki birçok katmandan miras alınır. Ancak mutlak öğeler olarak somutlaştırılmazlar. Psikolojik olarak, bu bir farkındalık, uyanıklık, tetiklik hissi verir.

 

Farkındalık, uyanıklık, tetiklik, gözüaçıklık da bir duygu unsuruna işaret eder. Bu nedenle hava trafik kontrolü, büyük bir sistem veya genel olarak havacılığın pilotluğu da bir performans sanatıdır.

Frames of Safety

 

Frames of Safety

 

Good things that may happen to us is limited by the human imagination.  The bad things that may happen is limitless.  I remember an aircraft accident in 1990’s at central America.  The airplane exploded in the air, the passengers got burned and fell down thousands of meters into the Caribbean sea and then sharks ate whatever the remainders are.  There is no limit to the bad things that may happen I used to think, working at maintenance of the ATC system at Rhein radar.

 The reason to the badness is: it is unknown.  It is unknown what will happen that may brake the expectations...  Here  the key word is ‘expectation’.  Human beings have developed skills to overcome the unknown.  They are ‘FRAMES OF SAFETY’.

 

Awareness, wakefulness, alertness, watchfulness, precaution, vigilance are some of the words for defining the frames related with safety.  Precaution, vigilance and alertness are tree frames that are directly related with large systems safety.

 

 Frames are situational assemblages of material objects (including bodies and settings) that evoke certain responses from individuals, in part by activating particular sets of schemas.  Frame is a set of objects, a collection of objects.  These objects may be simple material objects or abstract phenomena.

 

The simplest sense of the word ‘frame’ implies a border which defines inside and outside of this border.  Sets or collections define a group of elements that belong to them.  If an item belongs to a collection this means that item is in that collection.

 

The collections or sets may define the characteristics of items rather than listing the items explicitly.  The items may not only be material objects, but real objects such as a ‘fireman’ who has certain attributes and functions.  His functions are scripts that he/she executes.  The rule for building a set/collection can be anything.  A certain attribute or script may also be a building rule of a set/collection.

 

Polymorphism means "many forms", and it occurs when we have many classes that are related to each other by inheritance.  For example an apple tree, a pear tree and a pine are all trees.  These three trees belong to the polymorphism of the class: tree.  Polymorphism implies that the polymorphic objects possess common attributes or scripts/methods that are common in all trees.  Every three has a trunk and branches etc. 

The collections/sets that form frames may have the building rule of including certain attributes or scripts of a polymorphic family.  For example, decide that you shall see only the trunks of trees around you when you are walking in a forest.  You will notice that only the trunks of the trees appear to your attention.  This is the same phenomenon that when you are driving you see only pedestrians appearing in close vicinity of your car’s prospective path.  This is because you have set a ‘safety frame’ against risky pedestrians.

 

While driving you may suddenly wakeup to the fact that the car in the front does something unusual.  This is also because you earlier had set a ‘safety frame’,  a skill by former training or experience.

 

A frame may be automatic/nondeclarative or intentional/declarative.  You may choose an appropriate parking place intentionally with your parking criteriums that form a declarative frame.

 

Returning back to the ‘frames of safety’, namely precaution, vigilance and alertness; all of these safety frames are formed to be triggered by certain conditions.  The problem is these conditions are either not identified or even not known.  The items of these frames may include pseudo conditions or regions of conditions by polymorphism.  These conditions are inherited from many layers above from the general safety rules.  But they are not instantiated as absolute items.  Psychologically, this gives a sense of awareness, wakefulness, watchfulness.

 

Awareness, wakefulness, alertness, watchfulness indicate also an element of feelings.  This is why air traffic control, piloting a large system or aviation in general is also a performance art.