Çerçeveleme(sosyal bilimler)

 

Çerçeveleme(sosyal bilimler)[1]

Framing (social sciences)

 

Sosyal bilimlerde çerçeveleme, bireylerin, grupların ve toplumların gerçekliği nasıl organize ettikleri, algıladıkları ve iletişim kurduklarına dair bir dizi kavram ve teorik perspektifi içerir. Çerçeveleme düşünmede ya da kişiler arası iletişimde ortaya çıkar.  Düşünmede çerçeveler, gerçekliğin zihinsel temsilleri, yorumları ve sadeleştirmelerinden oluşur. İletişimdeki çerçeveler, farklı aktörler arasındaki çerçevelerin iletişiminden oluşur. [2]

In the social sciences, framing comprises a set of concepts and theoretical perspectives on how individuals, groups, and societiesorganize, perceive, and communicate about reality.Framing can manifest in thought or interpersonal communication. Frames in thought consist of the mental representations,interpretations, and simplifications of reality. Frames in communication consist of the communication of frames between differentactors.[2]

 

Başarılı çerçeveleme teknikleri, bilgiyi alıcıların zaten bildikleriyle ilişkilendirebilecekleri şekilde bağlamsallaştırarak soyut konuların belirsizliğini azaltmak için kullanılabilir.  Sosyal teoride, çerçeveleme, bireylerin olayları anlamak ve bunlara yanıt vermek için güvendiği [3]  bir yorum şemasıdır, bir anekdotlar ve klişeler koleksiyonudur.  Başka bir deyişle, insanlar biyolojik ve kültürel etkiler yoluyla bir dizi zihinsel "filtre" oluştururlar. Daha sonra dünyayı anlamlandırmak için bu filtreleri kullanırlar. Daha sonra yaptıkları seçimler, çerçeve oluşturuşlarından etkilenir.

Successful framing techniques can be used to reduce the ambiguity of intangible topics bycontextualizing the information in such a way that recipients can connect to what they already know.In social theory, framing is a schema of interpretation, a collection of anecdotes and stereotypes, that individuals rely on to understand andrespond to events.[3] In other words, people build a series of mental "filters" through biological and cultural influences. They then usethese filters to make sense of the world. The choices they then make are influenced by their creation of a frame.

 

 

REFERENCES:

 [1] 2/5/2021 Framing (social sciences) - Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Framing_(social_sciences) 1/32

 

 [2] Druckman, J.N. (2001). "The Implications of Framing Effects for Citizen Competence". Political Behavior. 23 (3): 225–56. doi:10.1023/A:1015006907312. S2CID 10584001.

 

 [3] Goffman, E. (1974). Frame analysis: An essay on the organization of experience. Cambridge, MA: Harvard University Press.

 

Muhakemede Çerçevelerin Rolü

 

Muhakemede Çerçevelerin Rolü

Ali Riza SARAL

 Çerçeve bir şeyler içeren bir sınırdır ^[1] .  Sınır ise bir son kerte/radde  ya da bir alan/derece belirler  ^[2] .

Soyut ya da somut olan her nesneyi bir çerçeve belirler.  Örneğin enerjiyi  bir derece, bir miktar derecesi belirler.  Ya da somut bir nesneyi, örneğin bir uçağı işlevsel bir şeklin çerçevelediği dış hatları belirler.  Soyut bir nesneyi örneğin sevgiyi içerdiği taraflar ve kuvvetinin derecesi belirler.  Çerçeveler yaşamımızda neredeyse sonsuz derecede çoktur.  Soyut bir kavram olarak çerçeve bile bir çerçeve ile, sınırları ile belirlenir.   Çerçevesi belirli olmayan bir nesne varlık nedenini kaybetmeye yüz tutar başka bir şeye dönüşebilir.

 

 

Varlığın doğal bir özelliği olan sınırları onun çerçevesidir.   Var olan soyut şeylerden biri olan insan muhakemesi de bunun bir istisnası olamaz.  Odaklanma  ^[3] ve dikkat toplama ^[4]  insan muhakemesinde çerçevelerin her an belirlediği zihinsel eylemlerdir.

 İngilizcede frame kelimesinin bir anlamı da türkçedeki  iskelet, ya da yapı kelimelerine denk düşer ^[5] .  Örneğin bir uçağı oluşturan bütün unsurları onun yapısı belirler ya da onun iskelet yapısı bu unsurları bir arada tutar.

 

 

Düşünen insan her an neyi nereye kadar ne genişlikte düşüneceğini bilinçli ya da bilinçaltında belirlemek zorundadır.  Odaklanma bir dikkat penceresi  ^[6] oluşturarak o pencere dışındaki herşeyi düşünme eylemi dışına çıkartır.  Bu bir yandan iyidir, kişinin düşünme gücünü boşa harcamamasını sağlar.  Öte yandan eğer çerçeve doğru çizilmemiş ya da çok katı ise kişinin gerçekleri/çevresinde olan biteni algılamasını engelleyebilir ^[7] .  İnsan muhakemesi dinamik bir sistem/süreçtir ^[8] .  İnsan eğer gerekli  ön koşullama ve eğitime sahip ise dikkat penceresini  değişen koşullara göre daraltabilir ya da genişletebilir.

 Dikkat toplama/konsantrasyon odaklanma/focuse’tan farklı bir şeydir.  Dikkat toplama odaklanmanın soyut halidir.  Odaklanma daha çok içeriksel sınırların belirlenmesini içerir oysa dikkat toplama anlamsal düşünce derinliğini, düşünce seviyelerini belirler.  Her ikisi de soyut bir konuda incelenirse:

Eğitim ile ilgili odaklanma örneğin ilkokul eğitimi ile sınırlanabilir.  Oysa eğitim ile ilgili dikkat toplama eğitim psikolojisi, teknikleri, içerikleri, bunların faydaları birbirleri ile ilgili çok sayıda seviyelere derinleşebilir.

 Çerçevelerin insan muhakemesi açısından önemi  odaklanma ve dikkat toplamada sınırları belirlemelerinden kaynaklanır.  Çerçeveler muhakeme süresini belirler.  Muhakeme için tanınan süre düşünme çerçevesini ve böylece düşünme derinliğini ve genişliğini belirler.  Acil durumlarda muhakeme için süre çok kısıtlı olduğundan var olan seçenekler arasından en azından birini o an seçmek ve uygulamak gerekir.  Düşünmeye zaman yoktur.  Muhakemede zaman unsuru gündelik yaşamımızda, örneğin ticarette müşteriyi çabuk karar vermeye teşvik etmek şeklinde belirir. 

 Çerçeve oluşturma  insanlar arasındaki etkileşimin belirleyici bir unsurudur.  Çerçeveleme bilgi iletmenin ve işlemenin doğal bir parçasıdır.  Soyut konularda anlam belirsizliğini azaltmak için taraflar arasında ortak olan bağlamlar kullanılır.  Hava Trafik Kontrolünde pilot ve kontrolör arasındaki iletişimde 4444 standartının kullanılması bunun güzel bir örneğidir  ^[9] .   

  

REFERENCES:

[1] Definition of Frame by Merriam-Webster

4a:an enclosing border

b:the matter or area enclosed in such a border: such as

:context,frame of reference

 

[2] Türk Dil Kurumu Sözlüğü

radde Ar.

a.       esk. Derece, kerte: “İşe polisi karıştırmadım. Son raddeye gelmedikçe de karıştırmak niyetinde değilim.” -R. H. Karay.

 

[3] , [6] Saral Ali Rıza, “Dikkatin Doğası Üzerine - On The Nature Of Concentration”

https://largesystems-atc.blogspot.com/2012/07/dikkatin-dogasi-uzerine-on-nature-of.html

 

[4] Saral Ali Rıza, “Odaklanmak Yoğunlaşmak Arasındaki Fark”

https://largesystems-atc.blogspot.com/2012/09/odaklanmak-yogunlasmak-arasndaki-fark.html

 

[5] Definition of Frame by Merriam-Webster

a:the underlying constructional system or structure that gives shape or strength (as to a building)

[7]  Saral Ali Rıza, “Duyguların Konsantrasyona Etkileri - II”

https://largesystems-atc.blogspot.com/2010/04/duygularn-konsantrasyona-etkileri-ii.html

 

 [8] Fuchs Thomas, “The Circularity of the Embodied Mind”

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2020.01707/full

 

[9] ICAO “Doc 4444 Procedures for Air Navigation Services”

https://ops.group/blog/wp-content/uploads/2017/03/ICAO-Doc4444-Pans-Atm-16thEdition-2016-OPSGROUP.pdf

 

 

 

Duygu Yönetimi Üzerine

 

 

Duygu Yönetimi Üzerine

 

‘Olumsuz Duygusal Olaylarda Duygusal Yönetimin Zamansal Dağılımı’ adlı makaleden alıntılar [1]

Excerpts from The Temporal Deployment of Emotion Regulation Strategies during Negative Emotional Episodes [1]

Duyguyu yönetmek için yaklaşımlar çok sayıda farklı şekiller ile biçimlerde belirir, ve duygu yönetiminin öncelikli amacı bu çeşit çeşit  yaklaşımları tutarlı gruplar içinde düzenlemektir.   Bunu başarmayı amaçlayan kuramsal modellerden biri duygu yönetiminin niteliklerini tanımlayan Gross’un süreç modelidir (Gross, 1998b, 2015) [2].

 Strategies to regulate emotion come in many different shapes and forms, and a primary goal of emotion regulation theory has been organizing these diverse  strategies into coherent groups.  One of the primary theoretical models for accomplishing this task has been Gross’ process model (Gross, 1998b, 2015) [2] , which  posits that time is a defining feature of emotion regulation.

 

Süreç kalıbı, duygunun kendi oluşumunda parçası olduğu dört ardışıl adımı belirleyen duygu modeline dayanır.

a) duygusal bir durum ortaya çıkar;

(b) dikkat bu duruma yöneltilir;

 (c) durumun bir değerlendirmesi oluşur;  ve son olarak

(d) durumuma karşılık duygusal bir yanıt oluşturulut (Gross & Thompson, 2007) [3] .

 The process model  is based on the modal model of emotion, which specifies four sequential steps

involved in emotion generation:

 (a) an emotional situation arises;

(b) attention  is directed toward the situation;

 (c) an appraisal of the situation is formed; and finally

(d) an emotional response to the situation is generated (Gross & Thompson, 2007) [3] .

 

Süreç modeli duygu yönetimi yaklaşımlarının beş ailesini belirler, önde gelen etkilerini uyguladıkları duygu yönetimi sürecine ilişkin ardışıl adımlar temelinde bunları gruplayarak.

The process model specifies five families of emotion regulation strategies, grouped based on the sequential step of the emotion generation process at which they exert their primary impact.

 

Zamansal düzenlemede birinci ve ikinci aileler, duygusal durum üzerinde önde gelen etkileri olan durum seçimi ve durumu değiştirmedir.

In temporal order, the first and second  families are situation selection and situation modification, which have their primary impact on the emotional situation.

Üçüncü aile, etkisini dikkatsel süreçlere uygulayan  ilgi dağıtma ve tadı kalmayıncaya kadar uzatma,  dikkatsel mevzilenmedir.

The third family is attentional deployment, which includes strategies that exert their primary impact on attentional processes, such as distraction and rumination.

 

Dördüncü aile, önde gelen etkisini değerlendirme süreçlerine uygulayan yaklaşımlar içeren muhakemesel yeniden değerlendirme gibi,  muhakemesel değişikliktir.

The fourth family is cognitive change, which includes strategies that exert their primary impact on

appraisal processes, such as cognitive reappraisal.

 

 

Beşinci ve son aile, ifadesel bastırma gibi,  önde gelen etkisini duygusal yanıta uygulayan yaklaşımlar içeren  yanıt değiştirimidir (Gross, 1998b) [2].

The fifth and final family is response modulation, which includes strategies that exert their primary impact on the emotional response, such as expressive suppression (Gross, 1998b).

 

REFERENCES:

[1]  Kalokerinos, Résibois, Verduyn, Kuppens, ‘The Temporal Deployment of Emotion Regulation Strategies during Negative Emotional Episodes’

[2]  Gross, J. J. (1998b). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2, 271-299.

[3]  Gross, J. J., & Thompson, R. A. (2007). Emotion regulation: Conceptual foundations Handbook of emotion regulation (pp. 3-24). New York, NY, US: Guilford Press.

 

-

On Emotion Regulation

 

 

On Emotion Regulation

 

Excerpts from The Temporal Deployment of Emotion Regulation Strategies during Negative Emotional Episodes [1]

 

Strategies to regulate emotion come in many different shapes and forms, and a primary goal of emotion regulation theory has been organizing these diverse  strategies into coherent groups. One of the primary theoretical models for accomplishing this task has been Gross’ process model (Gross, 1998b, 2015) [2] , which  posits that time is a defining feature of emotion regulation.

 

The process model  is based on the modal model of emotion, which specifies four sequential steps

involved in emotion generation:

 (a) an emotional situation arises;

(b) attention  is directed toward the situation;

 (c) an appraisal of the situation is formed; and finally

(d) an emotional response to the situation is generated (Gross & Thompson, 2007) [3] .

 

The process model specifies five families of emotion regulation strategies, grouped based on the sequential step of the emotion generation process at which they exert their primary impact.

 

In temporal order, the first and second  families are situation selection and situation modification, which have their primary impact on the emotional situation.

 

The third family is attentional deployment, which includes strategies that exert their primary impact on attentional processes, such as distraction and rumination.

 

 The fourth family is cognitive change, which includes strategies that exert their primary impact onappraisal processes, such as cognitive reappraisal.

 

The fifth and final family is response modulation, which includes strategies that exert their primary impact on the emotional response, such as expressive suppression (Gross, 1998b).

 

REFERENCES:

[1]  Kalokerinos, Résibois, Verduyn, Kuppens, ‘The Temporal Deployment of Emotion Regulation Strategies during Negative Emotional Episodes’

[2]  Gross, J. J. (1998b). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2, 271-299.

[3]  Gross, J. J., & Thompson, R. A. (2007). Emotion regulation: Conceptual foundations Handbook of emotion regulation (pp. 3-24). New York, NY, US: Guilford Press.

 

-

Acil Durum Yönetimi için Teorik bir Zemin - 4

 

Acil Durum Yönetimi için Teorik bir Zemin - 4

A theoretical basis for emergency management - 4

 

Sistemin Bir Modeli Olmalı

There must be a model of the system

 Buradaki model kelimesi askeri bağlamlarda “durumsal farkındalık” olarak adlandırılır.  Durumsal farkındalık neyin gerçekleşmek üzere olduğunun bir fikri hakkında bir genel görüş sahibi olmayı içerir.

Tıpkı bir süreç kontrol bağlamında uygun eylem dizisini seçmek için gereken bir modeli  seçmeye ait bilgi gibi.

Brehmer (1994a) says that in military contexts, the term ”situational awareness” is often used to denote what is here called a model. He says that situational awareness involves having an overview of the situation with some idea of what is about to happen. He says further that it is thus the kind of knowledge that is required to choose an appropriate course of action, just as the model is what is required to choose the appropriate course of action in, say, a process control context.

 Kısa zaman ölçeğinde hareket eden karar vericiler modellerini ya da durumsal farkındalıklarını tecrübeden edinirler.  Tecrübe tipik durumlara ve bu durumlarda olası eylemlere ilişkin kısa ve öz eylem planlarını oluşturmuştur.  Öz bilgi karar vericinin esinsel  olarak kullandığı şeydir.

Decision makers acting in short time scales according to Klein's model RPDM (as discussed above) have got their models or situational awareness mostly from experience. The experience has built up integrated and tacit models of typical situations and possible courses of action in these situations. This ”tacit knowledge” is what the decision maker uses in an intuitive way.

 Daha uzun zaman ölçeklerinde karar vericinin işi daha kısa zaman ölçeklerinde çalışan karar vericilerin eşgüdümünü sağlamaktır.  Durumlar çoğunlukla çok karışıktır ve seyreklikle  tecrübe ile tanımaya dayandırılabilecek tipik durumlardır.  Karar vermek işi o işle ilgili zihinsel işten oluşur.  Burada iş hem o andaki hem de öngörülen olası koşulların zihinsel temsillerinden oluşur.

The decision makers’ work on longer time scales often means co-ordinating decision makers working on shorter time scales. The situations are often very complex and are seldom typical situations which can be a base for experience and recognition. The decision work has to consist of mental work part of that work. In this the work consists of forming mental representations of both present conditions and anticipated possible conditions.

 Zihinsel Modelleme olark Acil Durum Yönetimi

Emergency management as cognitive modelling

Daha uzun zaman ölçeklerinde yönetimi karışıklık, dinamiklik ve kapalılık ile ilgili, kısa zaman ölçeklerinde ise yönetimi çok sayıda karar vericinin eşgüdümü ile ilgili olarak görmek mümkündür.

The conclusion of the reasoning above is that it is possible to see management concerning the coping with complexity, dynamics and opaqueness in longer time scales and concerning co-ordination of several decision makers working in shorter time scales as cognitive modelling.

...Yönetim işi karışıklık, dinamiklik ve kapalılık ile farklı somut ve pratik açılardan baş edebilmek için modeller yapmaktan oluşur.  Bütün durumun kısa ve uzun dönemde ölçeğini belirlemek, farklı dönemlerdeki eylem planlarını, genel bir amaç ve ona ulaşmak için farklı hedefleri, farklı kuruluşların imkanlarını, farklı kurtarma kuruluşlarının eşgüdümünü vb. belirlemek ile ilgilidir.

The management work consists of forming models for coping with complexity, dynamics and opaqueness in different concrete and practical aspects. It concerns for example the sizing up of the whole situation in the short and long term, an over-all aim and different goals in order to reach the over-all aim, courses of action in different periods of time, different organisations’ resources, co-ordination of different rescue organisations, etc.

 

References:

[1] Brehmer, B. (1987). System Design and the Psychology of Complex Systems. From: Empirical Foundations of Information and Software Science III. Edited by Jens Rasmussen and Pranas Zunde. Plenum Publishing Corporation.

[2] Brehmer, B. (1994a). Dynamic Decision Making: a Paradigm for the Study of Problems of Command and Control? Manuscript to a report. FOA.

[3] Brehmer, B. (1994b). Distributed Decision Making in Dynamic Environments. Manuscript to a report. FOA.

Klein, G. Calderwood, R. Clinton-Cirocco, A. (1986). Rapid Decision Making on the Fire Ground. Proceedings of the human factors society - 30th annual meeting - 1986.

[4] Klein, G. A. (1993). A Recognition-Primed Decision (RPD) Model of Rapid Decision Making. In Klein, Orasanu, Calderwood, Zsambok 1993: Decision Making in Action. Models and Methods. Ablex Publishing Corporation. Norwood. New Jersey.

[5] Klein, GA. Orasanu, J. Calderwood, R. Zsambok, CE. (1993). Decision Making in Action: Models and Methods. Ablex Publishing Corporation. Norwood. New Jersey.  Larsson, L. Nohrstedt, SA. (1994). ”Det ser verkligen illa ut...” Kommunikationsproblemi samband med Estoniakatastrofen. Styrelsen för psykologiskt försvar. Stockholm (in Swedish).

Acil Durum Yönetimi için Teorik bir Zemin - 3

 

 

Acil Durum Yönetimi için Teorik bir Zemin - 3

A theoretical basis for emergency management - 3

 Sistemin durumunu belirleyebilmek zorunludur

It must be possible to ascertain the state of the system 

Kısa zaman ölçeklerinde çalışmak karar vericinin az çok görebildiği alanında doğrudan geri bildirim aldığı anlamına gelir.

Working in short time scales mostly means that the decision maker gets direct feedback from his or her more or less directly visible acting area.

Daha uzun zaman ölçeklerinde çalışmak durumun değerlendirilmesinde bir çok sıkıntı anlamına gelir.Bilgi kaynakları alanı geniş erişimilidir.  Bilgi toplama ve bütünleştirme bir model ile yönetilmelidir.  Bunda bilgi gecikmeleri dikkate alınması gereken çok önemli bir koşuldur.

Working in longer time scales means a lot of problems in evaluating the situation. The space of sources of information is of a wide range. The collecting and integration of information has to be governed by some model. In this the delays of information are a very important condition to notice.

Sistemin durumunu etkileyebilmek zorunludur

It must be possible to affect the state of the system

Sistem durumunu etkilemek imkanı farklı zaman ölçekleri arasındaki ve onların içlerindeki devinimlerin bir fonksiyonu olarak görülebilir.  Bu, eşgüdümün çözümüne giden yoldur.

The possibility of affecting the state of the system can be seen as a function of the coping of that dynamics which appear within and between different levels of management working in different time scales. This is the way to the solution of the coordination.

Bir organizasyonda eşgüdümlü eylem en az üç farklı yoldan gelebilir.

Brehmer (1994b) discusses co-ordinated actions in an organisation with distributed decision making. He says that co-ordinated action in an organisation can come about in at least three different ways.

İlk olasılık emirlerdir, yani her karar vericiye eylemini nerede gerçekleştireceği söylenir.

The first possibility is commands, i.e., each decision maker is told when and where he or she is to carry out his or her action.

 İkinci olasılık bir plan aracılığı ile eşgüdümdür.  Kişilerin eylemleri önceden tanımlanmıştır ve birimler bu eylemleri hiç bir haberleşmeye gereksinmeden yapar.

The second possibility is co-ordination by means of a plan. The actions of the individuals are prescribed and the units carry out these actions without any need for communication.

Üçüncü olasılık eşgüdümün tek tek karar vericilerin kararlarının sonucu olarak gelmesidir.  Emir veren bir lider yoktur fakat her bir karar verici görevini nerede ve ne zaman icra edeceğine karar verir.  Bir kazada ilk yetişen grubun kumandanı bir çok karar verir.

The third possibility is that the co-ordination comes about as a consequence of decisions made by the individual decision makers. There is no leader who issues commands but the individual decision makers themselves decide where and when to perform their tasks.  In an accident the commander of the first arrived units makes a lot of decisions.

 

 

Acil Durum Yönetimi için Teorik bir Zemin - 2

 

 

Acil Durum Yönetimi için Teorik bir Zemin - 2

 

A theoretical basis for emergency management - 2

 

Bir Hedef Var Olmalı

There must be a goal 

Kısa bir zaman ölçeğinde çalışmak çoğunlukla ağır zaman baskısı altında olmak anlamına gelir.  Farklı hedefleri tartmak için zaman yoktur. ... Karar verici, durumu tanıma ve uygun bir şekilde sınıflandırmaya bağımlıdır.  Durumu tanıdığında durumun hangi yoldan baş edileceğini bilir.

To work in a short time scale mostly means to work under hard time pressure. There is no time to evaluate different goals. ... The decision maker is dependent on recognition and classifying the situation in an appropriate way. When he or she recognises the situation he or she knows the way in which such situations usually are coped with.

İki zihinsel süreç öne çıkar.  İlki durumun değerlendirilmesi.  Bu, tanıma temelinde yapılır.  Bundan sonra eylem planının  zihinsel canlandırması yer alır.   Eğer bu, iyi gözükürse karar verici harekete geçer.  Hareketin dikkatli bir tahlili yapılmaz.  Eğer  eylem planı iyi gözükmezse bir başka olası eylem planı seçilir.  Bu şekilde karar verici geçerli tahmin edilecek bir alternatif buluncaya kadar sıradan sıradan hareket eder.  Bu muhakemesel faaliyetin dayanağı daha önceki tecrübeler ve tanınmadır.

Klein brings out two mental processes. The first is an evaluation of the situation. This is done based on recognition. After that there is a mental simulation of a course of action.  If this seems to be good the decision maker acts. He or.she makes no careful analyses of several alternatives of action. If the course of action does not seem to be good another possible course of action is chosen. In this way the  decision maker act sequentially till he or she finds an alternative which is estimated as functional. The basis for this cognitive activity is earlier experiences and recognition.

Bu tür karar verme hızlı ve sezgiseldir.  Karar verici genellikle, durumla ve aktörlerle doğrudan temashalindedir.  Neredeyse anında geri bildirim sahibi olacaktır.

This kind of decision making is rather rapid and intuitive. The decision maker is usually in direct contact with the situation and the actors. He or she will have almost direct feedback.

Daha uzun zaman ölçeklerindeki karar işlerinde hedefler ve stratejiler oluşturmak için daha fazla zihinsel çalışmaya ihtiyaç vardır.  Büyüklük belirleme  daha dikkatli olmalı.  Karar verici varsayımsal temsilleri öngörmek ve onlarla çalışmalıdır.  Zihinsel modellerin bilgi akışındaki gecikmeleri dikkate almalıdır.

In decision work in longer time scales there is a need of more mental work in forming goals and strategies. The size up has to be more careful. The decision maker has to anticipate and work with hypothetical mental representations. He or she also must compensate delays in the flow of information with mental models.

Bu muhakemesel modelleme işinde karar verici karar vericilerin hepsinin zihinsel durumlarını da koordine etmelidir.  Farklu zaman ölçeklerinde çalışan diğer karar vericilerin modellerinin hepsini koordine eden, içeren ve destekleyen bir model oluşturmalıdır.

In this cognitive modelling work the decision maker also has to co-ordinate the mental situations of other decision makers. He or she has to form a model, which co-ordinates, includes and gives support to all models of the other decision makers working in different and shorter time scales.

References:

[1] Brehmer, B. (1987). System Design and the Psychology of Complex Systems. From: Empirical Foundations of Information and Software Science III. Edited by Jens Rasmussen and Pranas Zunde. Plenum Publishing Corporation.

[2] Brehmer, B. (1994a). Dynamic Decision Making: a Paradigm for the Study of Problems of Command and Control? Manuscript to a report. FOA.

[3] Brehmer, B. (1994b). Distributed Decision Making in Dynamic Environments. Manuscript to a report. FOA.

Klein, G. Calderwood, R. Clinton-Cirocco, A. (1986). Rapid Decision Making on the Fire Ground. Proceedings of the human factors society - 30th annual meeting - 1986.

[4] Klein, G. A. (1993). A Recognition-Primed Decision (RPD) Model of Rapid Decision Making. In Klein, Orasanu, Calderwood, Zsambok 1993: Decision Making in Action. Models and Methods. Ablex Publishing Corporation. Norwood. New Jersey.

[5] Klein, GA. Orasanu, J. Calderwood, R. Zsambok, CE. (1993). Decision Making in Action: Models and Methods. Ablex Publishing Corporation. Norwood. New Jersey.  Larsson, L. Nohrstedt, SA. (1994). ”Det ser verkligen illa ut...” Kommunikationsproblemi samband med Estoniakatastrofen. Styrelsen för psykologiskt försvar. Stockholm (in Swedish).